meditatie_foto

5 tips in boeddhistische meditatie van Ajahn Brahm

Afgelopen maand heb ik onder andere het boek ‘Helder inzicht, diepe verstilling’ van Ajahn Brahm gelezen. Er staan veel tips in over meditatie en ik vind het leuk om hierover wat tips te delen! Het boek is een handboek in boeddhistische meditatie, waarvan ik ook voor de liefhebber een review heb toegevoegd aan de site! Mediteren kan erg uitdagend zijn, maar is het absoluut waard om te beoefenen. Vandaar in dit blog een aantal tips voor tijdens het mediteren!

Mediteren is loslaten

Meditatie gaat over loslaten. De wereld om je heen probeer je los te laten om zo tot een bepaalde vrede in jezelf te komen. Je kunt het zien als het trainen van de geest. Veel mensen worden, waaronder ikzelf, overheerst door allerlei gedachten. We kunnen over alles nadenken, om dan over het denken zelf te gaan nadenken en vervolgens kunnen we daar eventueel weer over nadenken. Wie begrijpt het nog allemaal! Meditatie is tot rust komen door stil te staan en even te stoppen. Dit stoppen kan erg krachtig en fijn zijn!

Meditatie is hard werken

Ajahn Brahm is erg duidelijk in het boek: het beoefenen van meditatie is hard werken, zeker in het begin! Zonder (bekwame) inspanning zul je geen vooruitgang boeken. Het doel van meditatie volgens Ajahn Brahm is het ervaren van de schoonheid van stilte, verstilling en helderheid van geest.

Een quote over loslaten uit het boek:
De inspanning is gericht op het leren loslaten, op het ontwikkelen van een geest die afstand doet, de dingen die opkomen laten varen. De Boeddha zei dat de belangrijkste factor om een zo diep meditatieniveau – en daarmee die krachtige gemoedstoestanden van innerlijke gelukzaligheid – te bereiken het vermogen is los te laten, afstand te doen, te verzaken.

Tips voor tijdens het mediteren

In het boek van Ajahn Brahm komen een aantal handige tips voor meditatie-beoefenaars naar voren die ik hier graag wil delen! Dit is slechts een kleine selectie van de vele tips die beschreven staan in het boek. Dit kunnen handige tips zijn voor zowel de beginnende als de meer gevorderde beoefenaar.

De tips kunnen een toevoeging zijn op hoe jij nu meditatie beoefent of wil gaan beoefenen. Voor de beginnende beoefenaar is het denk ik fijn en aan te raden om een bepaalde methode of handboek zoals die van Ajahn Brahm te volgen. Zoek een methode die bij je past en prettig voelt. Een methode biedt namelijk een stukje structuur in de beoefening, waardoor het mogelijk makkelijker vol te houden is. Hoe dan ook, hier komen de tips!

Tip 1 – Geniet van het stil zijn

Stilte is heerlijk! Geniet van het stil zijn en laat het innerlijke praten voor wat het is. Als het lukt om iets langer in stil gewaarzijn in het huidige moment te zijn, merk en besef je hoe heerlijk dat is. Als je deze ‘succes’ ervaringen hebt, dan wordt stilte vanzelf aantrekkelijker en belangrijker. Wanneer we doorhebben dat het meeste van ons denken helemaal niet nuttig is en ons eigenlijk nergens brengt, zullen we meer tijd in innerlijke kalmte willen doorbrengen!

Tip 2 – Slechte meditatie bestaat niet

Deze tip wordt wel vaker genoemd. Een mooie manier om te kijken naar ‘slechte’ meditatie is het besef dat mediteren hard werken is. De ‘slechte’ momenten zijn het noodzakelijk gezwoeg voor je ‘loon’. Net zoals je niet elke dag salaris krijgt, is niet elke meditatie een ‘betaaldag’. Een ‘slechte’ sessie is dus benodigde arbeid en deze inspanning is nodig om de geest te ontwikkelen. Het kan helpen om op deze manier er naar te kijken op die momenten dat je vindt dat een meditatiesessie niet goed was!

Tip 3 – Heb geduld in de opbouw van meditatie

Veel mensen die beginnen met mediteren proberen ademhalingsmeditatie met een nog ‘onrustige’ geest die tussen verleden en toekomst heen en weer springt en waarbij nog veel innerlijk commentaar aanwezig is. Ajahn Brahm benoemt het belang van juiste voorbereiding en het doorlopen van verschillende fases in meditatie. Leg het juiste fundament, waarbij je eerst traint op focus en basisoefeningen voor bewustzijn van het hier en nu. Pas later komt ademhalingsmeditatie aan bod. Geduld is hierbij belangrijk, omdat je anders snel gefrustreerd kan raken en het mediteren misschien te snel opgeeft. Gun jezelf dus geduld en vertrouw op het nut van kleine stapjes!

Tip 4 – Het maakt niet uit waar je je ademhaling waarneemt

Op het moment dat je je op de ademhaling concentreert, betekent dit per definitie dat je je concentreert op je ademhaling in het nu. Je ervaart als het ware wat de ademhaling doet. Het is niet nodig om je ademhaling op specifieke plekken te volgen, zoals bijvoorbeeld op het puntje van je neus of in de buik. Ajahn Brahm zegt dat dit dan eigenlijk ‘neusbewustzijn’ of ‘buikbewustzijn’ is en dus helemaal niet gericht op de adem. Het kan daarmee zelfs afleiden van de adem als geheel. Maak je dus niet druk over waar je de ervaring waarneemt, maar richt je op de ervaring zelf. Voel!

Tip 5 – Probeer je ademhaling niet te controleren

Bij ademhalingsmeditatie kan de neiging ontstaan om de ademhaling te controleren. Dit kan het ademen zelf ongemakkelijk maken doordat je jezelf aanwijzingen geeft. Je hoeft echter alleen maar gewoon te kijken naar je ademhaling, maar je hoeft geen aanwijzingen aan jezelf te geven of er iets van te vinden. Probeer te genieten en de adem gewoon te laten ademen. Observeer dat zonder oordeel. Als je zonder onderbreking je ademhaling kan volgen, dan zul je meer vrede en vreugde voelen!

Dat waren ze alweer! En als uitsmijter misschien wel het allerbelangrijkste bij mediteren: Geniet ervan! Heb plezier in mediteren en het hele proces daaromheen!

De Boeddhist

– Interesse in het boek van Ajahn Brahm? Bekijk het op bol.com of lees mijn review! –

altitude-clouds-cold-daylight-417173

Taoïsme: het niet zoeken naar geluk

Het Taoïsme vind ik een boeiende filosofische stroming en daarom wil ik er graag af en toe wat over schrijven. Het Taoïsme is spontaan en simpel en gaat veel over meegaan met de stroom en de metafoor van water. Vandaag schrijf ik over polariteit en niet-forceren.

Polariteit

Het principe van polariteit ligt in het hart van het Chinese denken en voelen en zit in Nederland minder in de cultuur. Polariteit is niet hetzelfde als oppositie of conflict. Licht is immers niet in strijd met duisternis, leven is niet in strijd met de dood en positief (yang) is niet in strijd met negatief (yin).
Vanuit polariteit bekeken zal fanatiek zoeken en verlangen naar geluk je frustreren. Strijden tegen de ‘negatieve’ kant van bovenstaande dualiteiten is vanuit polariteit bezien onvoorstelbaar. Het wegnemen van één van de twee polen zou namelijk betekenen dat het systeem niet meer bestaat. Als er alleen maar geluk is en geen ongeluk, dan bestaat geluk niet. Waar zal geluk immers tegenover afgezet moeten worden om uit te kunnen leggen wat het is?

Alan Watts noemt dat ‘het principe van yin en yang niet begrepen moet worden als wat we gewoonlijk een vorm van tegenstelling noemen, maar als een expliciete dualiteit die een impliciete eenheid uitdrukt.’ Hij benoemt het volgende: ‘Taoïsten zien het universum als hetzelfde of als onlosmakelijk verbonden met zichzelf. ‘ Daaruit volgt dat de kunst van het leven is om yin en yang te balanceren, aangezien het één niet zonder het ander kan.

Afhankelijk bestaan

In de relatie van yang en yin is gelijktijdige verschijning of onafscheidelijkheid belangrijk. Dit komt overeen met het idee van afhankelijk bestaan.

Lao Zi omschrijft het als volgt in het boek van de Tao (vertaling van Kristofer Schipper):

‘Ieder begrip van wat mooi is in de wereld houdt verband met wat lelijk is.
Elk besef van wat goed is komt neer op de kennis van het kwaad, en niets anders.

Iets en niets brengen elkaar voort.
Moeilijk en makkelijk completeren elkaar.
Lang en kort bestaan in verhouding tot elkaar.
Hoog en laag vullen elkaar aan.
Tonen en klanken harmoniseren met elkaar.
Voor en na volgen op elkaar,
in alle eeuwigheid!

Daarom houdt de Wijze zich in zijn daden bij het nietsdoen.
Zonder woorden verspreidt hij zijn leer.
Alle dingen verschijnen, maar zonder zijn initiatief.
Zij handelen, maar zonder zijn steun.
Wanneer alles is volbracht, dan zal hij niet blijven.
Ja! Juist door niet te blijven
gaat hij niet verloren.

Onderscheid maken

Het is in de Westerse samenleving gangbaar om onderscheid te maken tussen goed en slecht, voor en tegen, etc. We zijn gewend om te analyseren en verschil te benoemen tussen wat we zien of vinden. Hierdoor kunnen we soms echter wel vergeten om de tegenhanger mee te nemen in de analyse en dan kan de eenheid verloren raken.

In discussies bijvoorbeeld zou dan ook slechts maar één kant gelijk kunnen hebben en heeft de ander per definitie geen gelijk. Toch hoeft dit helemaal niet zo te zijn en dat weten we stiekem ook wel. Er is uiteraard wel verschil te benoemen tussen het een en de ander, echter hoeft dit niet als een vast gegeven beschouwd te worden. Zo kan een discussie transformeren wanneer beide kanten naar elkaar luisteren en juist daardoor kunnen nieuwe inzichten ontstaan. Dit luisteren krijgt geen kans als je jouw gelijk als vast gegeven beschouwd en daardoor het feit dat de ander geen gelijk heeft ook. Dus denk bij je volgende discussie eens aan polariteit en luister goed naar wat de ander zegt! 😉

Niet-forceren (Wu-Wei)

Dit brengt me bij het interessante begrip Wu-Wei. Dit is het principe van niet-handelen. Niet-handelen staat niet gelijk aan onbeweeglijkheid, luiheid of passiviteit. Het betekent eerder niet forceren of geen kunstmatigheid of bemoeienis. Het is meegaan met de stroom en leven op een manier die nauwelijks kracht vereist door inzicht te hebben in de principes, structuren en wetmatigheden van mens en natuur.

Ik denk dat ik dit vooral interessant vind omdat ik veel kunstmatigheid en ‘forceren’ om me heen zie, en natuurlijk dit ook bij mezelf ervaar. Bijvoorbeeld wanneer we op het werk zijn lijken veel mensen een rol te spelen die ver af staat van wie ze eigenlijk zijn of willen zijn. Als iemand echter te veel forceert en te ver af staat van zijn of haar innerlijke zelfbeeld, dan werkt dit niet op lange termijn en leidt dit tot stress of mogelijk zelfs burn-outs. Sommige mensen houden het hierbij langer vol dan anderen en de vraag is wat fijner is.  Misschien is het fijner als je dit minder lang vol kan houden aangezien dit je dwingt om eerder iets in je leven aan te passen.

Hoe dan ook lijkt forceren niet te werken. Het kunnen herkennen en accepteren wanneer iets niet werkt is eerlijk zijn naar jezelf en mogelijk een grote opluchting! Ik denk dat dit is omdat je het forceren loslaat, oftewel de ‘spanning’ gaat eraf.

Een ander voorbeeld van forceren is de gang van zaken binnen een gezin. Er kan geforceerd worden dat het gezin ‘gezellig en perfect’ moet zijn, op zijn minst voor de buitenwereld. Dat zoiets niet te forceren is, is duidelijk. Ook dit levert spanningen op en forceren lijkt ook in dit geval niet het antwoord.

Bewustzijn van forceren

Is niet-forceren dan het antwoord? Dat weet ik niet. Forceren of proberen iets te laten werken kan namelijk wel vanuit een goede intentie plaatsvinden. Ik denk dat minder forceren op zichzelf al een mooi streven is. Soms forceren we zonder dat we er bewust van zijn. Dit kan simpelweg een gepland familiebezoek zijn waar niemand behoefte aan heeft op dat moment. Waarom gebeurt dit als iedereen vervolgens met tegenzin aanwezig is? Meegaan met de stroom lijkt dan beter. Mogelijk is een spontaan bezoek dan een veel natuurlijke manier van leven en werkt het dan opeens wel. De toetsing zit dan in de vraag of je het bezoek echt wilt of dat je over een grens van jezelf heen gaat om te voldoen aan bepaalde verwachtingen.

Wat kunnen we dan halen uit de boodschap van het Taoïsme? Voor mij is dit vooral de herinnering om eerlijk te zijn naar jezelf en proberen bewust te zijn van of je iets forceert of niet.

De Boeddhist

Geïnteresseerd in Taoïsme? Voor informatie over boeken over Taoïsme kun je hier klikken.

grayscale-photo-of-human-hand-2050590

Eigenwaarde, waardering, ego en narcisme

Ter info: dit is een wat langer blog! Het begon klein over het onderwerp eigenwaarde, maar omdat alles verbonden voelde wil ik het geheel graag bij elkaar hebben.

Eigenwaarde

Waarom wil ik iets schrijven over eigenwaarde? Vooral eigenlijk omdat ik het mooi vind om te zien wanneer iemand een fijne energie uitstraalt! En ik denk dat eigenwaarde van grote invloed is op je energie, je uitstraling, je gedachten en gevoelens. Wanneer dit overwegend positief is geeft het een mooie energie aan alles en iedereen in je omgeving!

Energie

Eigenwaarde heeft een grote impact op je leven en hoe je dit ervaart. Je kunt namelijk veel verbergen, maar je energie verbergen is lastig. Zo zie ik dagelijks mensen met veel verschillende ‘energie-niveau’s’ op het werk, in de trein en op straat. En ik denk dat iedereen dit ervaart en voelt, of het nu bewust of onbewust is!

Ik observeer veel en vind het opvallend wanneer mensen (structureel) met een ‘tragere’ energie rondlopen en tegen zichzelf aan lijken te lopen. Ik wil dan graag zeggen: Je bestaat! Je bent er en je mag er zijn! Meer dan dat is niet nodig! Toch wil ik me ook niet ongewenst met mensen bemoeien of doen alsof ik het allemaal beter weet. Ik ken het lijden van anderen niet. Wat het denk ik vooral is, en misschien ken je het gevoel wel: het kan moeilijk zijn om te begrijpen dat iemand zichzelf niet als zo mooi en fijn ziet terwijl jij die persoon wel zo ziet. Het beeld dat je zelf van iemand hebt komt niet overeen met wat die persoon zelf vindt of uitstraalt. En soms wil je hier graag wat aan doen, maar vervolgens kan dat niet aangezien het om eigenwaarde gaat. Het voelt als een vorm van machteloosheid.

De lat voor jezelf en anderen

Wat opvalt is dat mensen vaak een andere lat hebben voor anderen dan voor zichzelf. Alle andere mensen zijn bijvoorbeeld wel lief, leuk en aardig, maar dit geldt dan niet voor jezelf. Waar komt dit vandaan? Ik heb zelf ook dit besef gehad, waarbij ik van mezelf vond dat ik geen angsten mocht hebben of geen fouten mocht maken. Bij anderen vond ik dit niet erg, maar bij mezelf wel. Vreemd toch? Toen ik de onzin hiervan zag en dit simpele inzicht ook echt voelde begon een proces van verandering in zelfacceptatie!

Waardering

Verbonden met eigenwaarde is het krijgen van waardering van anderen. Waardering krijgen is iets dat eigenwaarde kan voeden. Het is uiteraard leuk om te ontvangen, maar ook een risico! Waardering is fijn en het geeft een fijn gevoel van bevestiging. Het is goed om hiervan te kunnen genieten, maar het is ook goed om het vervolgens weer los te kunnen laten.

De andere kant van waardering is namelijk het risico dat je eraan gehecht raakt en dat het krijgen van waardering een behoefte wordt. Dan zul je op zoek gaan naar waardering en afhankelijk van of je deze waardering krijgt voel je je goed of slecht. Waardering zoeken wordt daarmee een probleem wanneer het een behoefte is. Je geeft dan eigenlijk een stukje van jezelf aan iemand anders waarvan je die waardering nodig hebt. Waardering nodig hebben betekent dat de mening van de ander belangrijker is geworden dan je eigen mening.

Eigenwaarde als een soort wip

Als we kijken naar eigenwaarde, kunnen we drie algemene situaties indenken:
– ‘Iedereen heeft meer waarde dan mezelf’.
– ‘Ik ben evenveel waard als ieder ander en ieder ander is evenveel waard als ik’.
– ‘Ik heb meer waarde dan de rest’.

Dit is voor te stellen als een ouderwetse wip, met ‘ik’ op het ene zitje en ‘anderen’ op het andere zitje. Als er sprake is van balans, dan zweven beide kanten afwisselend in de lucht en werkt de wip zoals het hoort. Als er geen sprake is van gelijkheid of balans, dan zit één van de zitjes constant op de grond, omdat er of veel meer gewicht wordt gegeven aan anderen of aan jezelf. Zo werkt de wip natuurlijk niet!

Narcisme en ego

De situatie ‘Ik heb meer waarde dan de rest’ is te bestempelen met het begrip ‘narcisme’. Deze andere kant van de balans is een overdreven zelfacceptatie in de vorm van zelfophemeling. Hierin speelt ego een grote rol. De gedachtewereld van een narcist draait volledig om het ego en is afgestemd op alles redeneren naar een goede uitkomst voor de narcist zelf. De narcist zal zichzelf altijd bevestigen in dat hij het zelf goed heeft gedaan en zal dit (mogelijk) ook echt geloven. Interpretatie kleurt al zijn of haar gedachten en denkwijze. Doordat schuld of fouten buiten de narcist zelf liggen zal niets hem of haar kunnen raken. Een narcist hoeft dus geen twijfels te hebben of onrustige gedachten; het zal immers buiten de narcist zelf liggen.

Echter: is narcisme te zien als volledige zelfacceptatie, waarbij er juist voor anderen een hogere lat ligt? Of is een narcist juist volledig afhankelijk van waardering van anderen? Is er sprake van ‘geen of lage eigenwaarde’ verstopt achter een muur, opgebouwd door en vanuit het ego, bestaande uit eigenwaarde, zelfvertrouwen en uitstraling? Haalt de narcist eigenwaarde uit het feit dat anderen afhankelijk zijn van hem of haar?

Ego en eigenwaarde

Dit vraagt om een nadere analyse tussen ego en eigenwaarde. Misschien ziet een narcist ego als gelijk aan eigenwaarde. Het ego wordt opgehemeld doordat anderen afhankelijk zijn van hem of haar en het ego wordt blij van waardering, status en mooie spullen. Het beeld lijkt troebel. Dit is te herkennen in de energie van een narcist. Deze voelt verstoord, maar de muur is krachtig. Dit vraagt om mededogen, maar hier geldt ook weer een vorm van machteloosheid. Kun jij, als je dit herkent, hier iets aan doen? Hoe ga je hier mee om? Kun je door deze muur heen komen of kwetst de poging eigenlijk alleen jezelf?

Ik vind dit persoonlijk erg lastig en ik heb nog interne strijd over hoe hiermee om te gaan. Mijn ervaring is dat een narcist energie slurpt, wat de energie is die ik probeer te balanceren vanuit onder andere het boeddhisme, meditatie en mindfulness. Omgaan met een narcist is voor mij een verstorende factor. Ik weet echter niet wat ‘goed’ is: contact verbreken of met mededogen ermee proberen om te gaan. Nu ik dit zo schrijf is de vraag misschien meer: lukt het mij hier met mededogen mee om te gaan?

Gelijkwaardigheid is prachtig!

Wat ik in ieder geval wel kan stellen is dat de mooiste situatie is wanneer mensen elkaar als gelijkwaardig zien en kunnen leven vanuit zelfacceptatie en acceptatie van anderen. Er is dan sprake van een gezonde balans. Ik zie dit gelukkig ook om mij heen en dat is erg mooi om te zien! Mensen met fijne energie om je heen hebben is erg prettig en aan te raden!

Oftewel jij en ik zijn het waard! En hopelijk ben je het daarin met me eens! 🙂

De Boeddhist

bright-daylight-environment-forest-240040

Mindful luisteren en stilte vanuit het boeddhisme

Het is misschien wel de grootste uitdaging in het leven: luisteren! 😉 Ik denk dat iedereen wel eens ervaren heeft dat het erg lastig kan zijn om te luisteren, maar ook hoe fijn het is om te ervaren als iemand echt naar je luistert!

Geïnspireerd door het boek Stilte van Thich Nhat Hanh vraag ik mij vanuit het boeddhisme af: Wat is luisteren en hoe leren we luisteren naar de stilte? Deze vragen leiden mij naar mindfulness, meditatie en stilte. Het boek Stilte van Thich Nhat Hanh gaat over luisteren in een wereld van lawaai en is denk ik erg relevant in onze westerse samenleving. Mijn review van dit boek en andere interessante boeken over het boeddhisme kun je hier vinden.

Wordt er veel geluisterd door mensen?

Waarom praten en delen mensen? Het kan zijn dat we praten om elkaar op ons gemak te laten voelen: het praten zelf vervult op die manier een functie en in dat geval is het niet altijd van belang dat er diep geluisterd wordt. Het praten kan bijvoorbeeld zijn om praktische informatie uit te wisselen: dit lukt vaak prima. Dit zijn gesprekken waar niet veel ruimte in jezelf voor nodig is, aangezien het niet de diepte in gaat.

Overigens is in dit soort gesprekken wel een bepaalde minimale aandacht nodig. De afleiding van een smartphone kan bijvoorbeeld dit type gesprek al wel verstoren. Gesprekken kunnen daarnaast soms langs elkaar heen gaan, waarbij het meer om de beurt praten is dan daadwerkelijk reageren op wat de ander zegt. Dit gaat allemaal om meer oppervlakkige of snelle/korte gesprekken, maar hoe zit het wanneer er gesprekken met meer diepgang ontstaan?

Ruimte om te luisteren in diepere gesprekken

Op het moment dat gesprekken of discussies dieper gaan, belanden we op een abstracter vlak van het onder woorden brengen van emoties, gevoelens, diepere gedachten en drijfveren. Deze diepgang vergt uiteraard meer ruimte van onszelf! Dit geldt ook voor gesprekken met jezelf op een dieper niveau. Gesprekken op dieper niveau lukken niet goed met afleiding of zonder mentale ruimte. Of dit nu het luisteren naar jezelf of het luisteren naar anderen is.

Discussies of gesprekken worden wat mij betreft wel interessanter wanneer mensen echt proberen te luisteren en te begrijpen wat de ander zegt. Uiteindelijk leer je weinig nieuws van wat je zelf zegt, dit wist je immers al!

Wat is luisteren?

Luisteren kan verschillende dingen betekenen zoals het luisteren naar je hart, luisteren naar de natuur en luisteren naar andere mensen. Naar anderen luisteren is eigenlijk een ander proberen te begrijpen en een ander de ruimte bieden om te delen. We proberen te begrijpen wat de ander zegt, verbaal en non-verbaal, bewust en onbewust. En daar komt veel bij kijken! We hebben namelijk te maken met energie van mensen en daarnaast met allerlei bewust en onbewust gedrag wat niet altijd met elkaar overeen komt.

Om een goede poging te kunnen doen om oprecht te luisteren is de intentie nodig om iemand echt te willen begrijpen, maar ook de stilte en ruimte om dit vervolgens te kunnen doen. Luisteren betekent dat je ontvangt en om te ontvangen is ruimte in jezelf nodig. Als deze ruimte er niet is dan kost het veel energie om te luisteren en is het mogelijk tevergeefs.

De uitdaging van luisteren

Het is lastig om echt te luisteren. We willen immers graag begrepen worden en daardoor zijn we geneigd eerst te gaan zenden. Zo kunnen we bijvoorbeeld tijdens het luisteren al bezig zijn met wat we willen gaan zeggen nadat iemand uitgesproken is. Bij mij lijkt de behoefte om te zenden kleiner te worden wanneer ik eerst goed naar mezelf luister. Mindfulness en meditatie kunnen daarbij helpen!

Het kan een mooie uitdaging zijn eerst de ander proberen te begrijpen, hoe moeilijk het misschien ook is. En wie weet beantwoorden anderen dat vervolgens door ook te luisteren. De vraag is echter nog wel hoe we ruimte maken om beter te kunnen luisteren naar anderen en onszelf.

Het belang van mindfulness en stilte

Thich Nhat Hanh benoemt het belang van mindfulness en stilte in zijn boek. Hij omschrijft het als volgt:

‘Stilte is essentieel.
We hebben stilte nodig,
net zoals we lucht nodig hebben
en een plant licht nodig heeft.
Met een geest propvol woorden en gedachten,
is er geen ruimte voor onszelf.’

Ons hoofd kan behoorlijk geplaagd worden door allerlei ronddraaiende gedachten. Stilte is niet vanzelfsprekend en het kan zelfs als het buiten stil is nog erg druk zijn in ons hoofd. Hoeveel minuten per dag verblijf jij in volledige stilte? Volgens Thich Nhat Hanh lijkt het alsof we soms onze gedachten constant aan het herkauwen zijn. En ja, dit zijn voornamelijk de negatieve gedachten! We ‘eten’ ze en laten ze weer opkomen om ze eindeloos te herkauwen zoals een koe zijn eten kauwt. Dat klinkt natuurlijk niet heel gezond!

Thich Nhat Hanh zegt daarom dat het gezonder is om mindful consumeren te beoefenen van zowel zintuiglijk als eetbaar voedsel. Dit betekent om zo veel mogelijk de activiteiten die je doet in het nu te beleven. Richt je aandacht volledig op wat je doet en probeer volledig aandachtig aanwezig te zijn in het moment. Thich Nhat Hanh is wat mij betreft een erg goede schrijver over de beoefening van mindfulness en heeft hierover veel mooie boeken geschreven. Als je hier meer over wilt weten zou je hier eens een kijkje kunnen nemen!

Ruimte en stilte in jezelf scheppen

Ruimte en stilte creëren in jezelf is hard werken. We hebben het tegenwoordig vrij druk allemaal en er gebeurt veel om ons heen! Er wordt doorgaans veel van ons verwacht en deze verwachtingen komen vaak ook nog eens vanuit onszelf. Door alle drukte kan er dus simpelweg geen ruimte aanwezig zijn om de ander echt te kunnen horen en begrijpen. Gelukkig kunnen we hier wel wat aan doen! Er zal namelijk meer stilte en meer kwalitatieve aandacht ontstaan door het beoefenen van mindfulness.

Stilte maakt diep luisteren en mindful antwoorden mogelijk en zo kan open en eerlijke communicatie ontstaan. Als je het gevoel hebt te druk te zijn, kun je proberen vaker te luisteren naar je ademhaling en te mediteren. Juist als je het gevoel hebt dat je druk bent is niet-handelen belangrijk en daar mag je best de tijd voor nemen! Bij niet-handelen stop je met denken, breng je je geest terug in je lichaam en ben je volledig aanwezig in het hier en nu. Dit vraagt tijd en oefening, maar is het zeker waard!

Ik eindig graag met de volgende uitspraak van Thich Nhat Hanh:

Neem dagelijks de tijd om met mededogen te luisteren naar je innerlijk kind, naar die dingen in jezelf die schreeuwen om gehoord te worden. Dan zul je weten hoe je naar anderen kunt luisteren.’

De Boeddhist

Klik hier om het boeken van Thich Nhat Hanh te bekijken op bol.com

adventure-calm-clouds-dawn-414171

Leeg zijn van inherent bestaan en het ego

Net als de illusies van een goochelaar, dromen en een maan weerspiegeld in water,
zijn alle wezens en hun omgevingen leeg van inherent bestaan.
Hoewel ze niet substantieel bestaan, rijzen ze allemaal op als luchtbellen in water.

– Gung Tang –

Dit thema uit het boeddhisme blijft mij ontzettend boeien, omdat het veel logica bevat. Het idee van leeg zijn van inherent bestaan en het ‘ik’ of ego als een illusie. In het boeddhisme wordt verteld hoe je na (zelf)onderzoek erachter komt dat het ‘ik’ en andere verschijnselen een inherent bestaan lijken te hebben, maar feitelijk leeg zijn van inherent bestaan. Wat betekent dit? Het is zoals een gezicht in een spiegel een gezicht lijkt te zijn, maar geen echt gezicht is. Het bestaat niet onafhankelijk, maar is afhankelijk van de andere kant van de spiegel.

Betekent dit dan dat ik niet besta? Nee, dit betekent vanuit het boeddhisme gezien dat ik en jij vergelijkbaar als een illusie bestaan. Mensen en dingen zijn daarmee leeg van een eigen, onafhankelijk fundament, maar ze zijn ook zeker niet niet-bestaand. Ze zijn namelijk wel te ervaren, zoals we elke dag merken!

Ongunstige emoties

Wat betekent dit dan wel? Er is een conflict tussen wat iets schijnt te zijn en wat het is. Door ons mee te laten slepen in de schijn van inherent bestaan, overdrijven we hoe belangrijk goede en slechte verschijnselen zijn en worden we gestuurd door lust, haat en verlangens. Deze ongunstige emoties kunnen verminderd worden door het besef van leeg zijn van inherent bestaan van mensen en dingen. Deze emoties zijn immers overdrijvingen van bepaalde percepties, zoals wanneer je boos bent op iemand en je alles negatief uitlegt ten aanzien van die persoon. Achteraf blijkt dit vaak overdreven.

Inzicht door beoefening van leegte

Inzicht ontstaat volgens de Dalai Lama door de beoefening van leegte. Die leegte is misschien te vergelijken met het meer bekende idee ‘alles is relatief’. Hoe komt het dat een oorzaak in relatie staat tot zijn gevolg? Vanuit het boeddhisme is dit omdat de oorzaak geen eigen fundering bezit. Dan zou de oorzaak immers niet afhankelijk zijn van zijn gevolg. En het gevolg bestaat enkel door de oorzaak. De Boeddha concludeert dat ‘alles wat afhangt van condities leeg is van zijn eigen inherente bestaan’.

De volgende tekst van Nagarjuna sluit hierbij aan:
Een dader is afhankelijk van een daad,
En een daad bestaat in afhankelijkheid van een dader.
Behalve afhankelijk ontstaan zien we geen andere oorzaak voor hun fundering.

Het ‘ik’

Dit leidt tot de vraag: hoe zelfstandig bestaan mensen en dingen? Alles is immers afhankelijk van andere dingen.

Laten we het ‘ik’ nader bekijken. Het ‘ik’ ontstaat in afhankelijkheid van geest en lichaam. Toch is het ‘ik’ niet de geest of/en het lichaam. De geest en het lichaam zijn ook niet het ‘ik’. Dit betekent dat het ‘ik’ afhangt van het conceptuele denken van de geest. Het ‘ik’ bestaat doordat de geest dit denkt. Het ‘ik’ hangt dus af van het denken en dit impliceert dat het ‘ik’ niet in en uit zichzelf bestaat. Het bestaat in afhankelijkheid van de geest.

Wat mij betreft interessante en relativerende materie om over na te denken! Maar dit zijn wel genoeg gedachten voor vanavond. ‘Ik’ ga proberen te slapen! 😉

De Boeddhist