Identiteit en boeddhisme

Identiteit en boeddhisme

Identiteit als leeg begrip. Betekenisloos.
Identiteit gaat over hoe anderen jou moeten zien of hoe je jezelf wil of moet zien.
Durf maar eens geen houvast te zoeken en te vinden in bepaalde kleren of vlaggen van je land.
Durf maar eens niemand te zijn.
Durf maar eens gewoon te zijn.
Je hoeft niet te leven naar een vast beeld van wie of wat je bent.
Sterker nog, als je dat doet ben je meteen minder dan wat je kunt zijn.

Dit is een stuk tekst uit een show van cabaretier Ronald Goedemondt. Het zet mij aan tot nadenken over identiteit, en vooral over de durf om hiervan af te wijken. Om af te wijken van wat je zou moeten zijn. Identiteit lijkt een belangrijk onderdeel te zijn van een persoon en is een interessant onderwerp om naar te kijken vanuit het boeddhisme.

Als we kijken naar het zogenaamde achtvoudige pad (de vierde waarheid van de boeddha-dharma) bevat dit de volgende acht aspecten: de juiste zienswijze, de juiste motivatie, het juiste spreken, het juiste handelen, de juiste manier om in je levensonderhoud te voorzien, de juiste inspanning, de juiste aandacht en de juiste meditatie. Ik wil hier met name ingaan op ‘de juiste zienswijze’. Het woord ‘juist’ zal geduid moeten worden en impliceert dualisme. Vaak wordt dan snel gedacht aan goed en slecht, zuiver en onzuiver, en meer van dergelijke tegenstellingen die veel gebruikt worden in ons dagelijkse leven. Met de komst van sociale media is een tendens te observeren waarin tegenstellingen uitvergroot worden en er meer waarde lijkt te worden gegeven aan meningen, vooroordelen en gedachten. Wat de meeste interpretaties van het boeddhisme echter aangeven is dat het begrip ‘juist’ subtieler is. Het woord ‘juiste’ komt meer in de buurt van ‘dit strookt met de realiteit’ of ‘dit werkt’. Het draait dus niet om het tegenovergestelde van ‘onjuist’ als we het over ‘juist’ hebben, maar eerder om het in contact te staan met de realiteit in plaats van meegesleept te worden door vooroordelen, gedachten en voorstellingen. In die zin staat het boeddhisme haaks op de tendens vanuit de sociale media en bijbehorende aandacht voor sociale media. En ook bijvoorbeeld in je werk zijn er veel meningen over wat je rol zou moeten zijn en wie je bent op het werk.

Een mening hebben over iets is volgens de Boeddha een poging de wereld in gedachten proberen te vangen door het als ware te bevriezen. Wanneer we een mening hebben zullen we vervolgens andersdenkenden treffen en daarmee botsen. ‘Juist zien’ is jezelf niet vastleggen in een speciale zienswijze. Zit jij gevangen in ideeën, concepten, overtuigingen of veronderstellingen?

Identiteit is ook een soort mening, een hele duidelijke mening. Het is gebaseerd op jouw concept van jezelf, wat je overtuigingen zijn, wie je eigenlijk bent en hoe je jezelf wilt laten zien. Identiteit is iets waar je je aan vast kan houden en wat steun kan bieden. Het kan je echter ook beperken, zoals blijkt uit de woorden van Ronald Goedemondt. Wat gebeurt er als je dit probeert los te laten? Is dit bevrijdend? Of is dit eng en verlies je echt iets? Het is een heel interessant proces om jezelf zo te bekijken en na te gaan wat jij vindt dat je identiteit is en waarom dit eigenlijk zo is. Kan het zijn dat het vastklampen aan identiteit ervoor zorgt dat je minder kan ontwikkelen? Als je een grens of mening weghaalt ontstaat er immers ruimte. Of is identiteit juist een stimulans voor jou omdat jij gelooft dat je veel meer kan dan dat je nu doet en daardoor gemotiveerd bent om te groeien naar je nieuwe identiteit?

Ik weet uit eigen ervaring dat geloof in identiteit en visualiseren van wie je bent een self-fullfilling prophecy kan zijn. Om af te vallen moest ik bijvoorbeeld eerst geloven dat mijn identiteit niet was dat ik een dikke en grappige jongen was. Heb ik er dan destijds zelf voor gekozen? Het is moeilijk te zeggen, aangezien dit soort keuzes niet altijd bewust zijn. Ik denk dat ik deze identiteit heb kunnen loslaten op het moment dat ik daar zelf klaar voor was. Dit is slechts een klein voorbeeld. Identiteit is namelijk erg complex en kan bestaan uit zoveel elementen. Identiteit kan ontstaan zijn door meningen van anderen die je zelf bent gaan geloven. Welke gedachten en welke overtuigingen zijn eigenlijk van jezelf?

Voor nu genoeg vragen! Mijn uitnodiging aan jou is om zelf eens over jouw identiteit na te denken!

De Boeddhist

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *