bright-daylight-environment-forest-240040

Mindful luisteren en stilte vanuit het boeddhisme

Het is misschien wel de grootste uitdaging in het leven: luisteren! 😉 Ik denk dat iedereen wel eens ervaren heeft dat het erg lastig kan zijn om te luisteren, maar ook hoe fijn het is om te ervaren als iemand echt naar je luistert!

Geïnspireerd door het boek Stilte van Thich Nhat Hanh vraag ik mij vanuit het boeddhisme af: Wat is luisteren en hoe leren we luisteren naar de stilte? Deze vragen leiden mij naar mindfulness, meditatie en stilte. Het boek Stilte van Thich Nhat Hanh gaat over luisteren in een wereld van lawaai en is denk ik erg relevant in onze westerse samenleving. Mijn review van dit boek en andere interessante boeken over het boeddhisme kun je hier vinden.

Wordt er veel geluisterd door mensen?

Waarom praten en delen mensen? Het kan zijn dat we praten om elkaar op ons gemak te laten voelen: het praten zelf vervult op die manier een functie en in dat geval is het niet altijd van belang dat er diep geluisterd wordt. Het praten kan bijvoorbeeld zijn om praktische informatie uit te wisselen: dit lukt vaak prima. Dit zijn gesprekken waar niet veel ruimte in jezelf voor nodig is, aangezien het niet de diepte in gaat.

Overigens is in dit soort gesprekken wel een bepaalde minimale aandacht nodig. De afleiding van een smartphone kan bijvoorbeeld dit type gesprek al wel verstoren. Gesprekken kunnen daarnaast soms langs elkaar heen gaan, waarbij het meer om de beurt praten is dan daadwerkelijk reageren op wat de ander zegt. Dit gaat allemaal om meer oppervlakkige of snelle/korte gesprekken, maar hoe zit het wanneer er gesprekken met meer diepgang ontstaan?

Ruimte om te luisteren in diepere gesprekken

Op het moment dat gesprekken of discussies dieper gaan, belanden we op een abstracter vlak van het onder woorden brengen van emoties, gevoelens, diepere gedachten en drijfveren. Deze diepgang vergt uiteraard meer ruimte van onszelf! Dit geldt ook voor gesprekken met jezelf op een dieper niveau. Gesprekken op dieper niveau lukken niet goed met afleiding of zonder mentale ruimte. Of dit nu het luisteren naar jezelf of het luisteren naar anderen is.

Discussies of gesprekken worden wat mij betreft wel interessanter wanneer mensen echt proberen te luisteren en te begrijpen wat de ander zegt. Uiteindelijk leer je weinig nieuws van wat je zelf zegt, dit wist je immers al!

Wat is luisteren?

Luisteren kan verschillende dingen betekenen zoals het luisteren naar je hart, luisteren naar de natuur en luisteren naar andere mensen. Naar anderen luisteren is eigenlijk een ander proberen te begrijpen en een ander de ruimte bieden om te delen. We proberen te begrijpen wat de ander zegt, verbaal en non-verbaal, bewust en onbewust. En daar komt veel bij kijken! We hebben namelijk te maken met energie van mensen en daarnaast met allerlei bewust en onbewust gedrag wat niet altijd met elkaar overeen komt.

Om een goede poging te kunnen doen om oprecht te luisteren is de intentie nodig om iemand echt te willen begrijpen, maar ook de stilte en ruimte om dit vervolgens te kunnen doen. Luisteren betekent dat je ontvangt en om te ontvangen is ruimte in jezelf nodig. Als deze ruimte er niet is dan kost het veel energie om te luisteren en is het mogelijk tevergeefs.

De uitdaging van luisteren

Het is lastig om echt te luisteren. We willen immers graag begrepen worden en daardoor zijn we geneigd eerst te gaan zenden. Zo kunnen we bijvoorbeeld tijdens het luisteren al bezig zijn met wat we willen gaan zeggen nadat iemand uitgesproken is. Bij mij lijkt de behoefte om te zenden kleiner te worden wanneer ik eerst goed naar mezelf luister. Mindfulness en meditatie kunnen daarbij helpen!

Het kan een mooie uitdaging zijn eerst de ander proberen te begrijpen, hoe moeilijk het misschien ook is. En wie weet beantwoorden anderen dat vervolgens door ook te luisteren. De vraag is echter nog wel hoe we ruimte maken om beter te kunnen luisteren naar anderen en onszelf.

Het belang van mindfulness en stilte

Thich Nhat Hanh benoemt het belang van mindfulness en stilte in zijn boek. Hij omschrijft het als volgt:

‘Stilte is essentieel.
We hebben stilte nodig,
net zoals we lucht nodig hebben
en een plant licht nodig heeft.
Met een geest propvol woorden en gedachten,
is er geen ruimte voor onszelf.’

Ons hoofd kan behoorlijk geplaagd worden door allerlei ronddraaiende gedachten. Stilte is niet vanzelfsprekend en het kan zelfs als het buiten stil is nog erg druk zijn in ons hoofd. Hoeveel minuten per dag verblijf jij in volledige stilte? Volgens Thich Nhat Hanh lijkt het alsof we soms onze gedachten constant aan het herkauwen zijn. En ja, dit zijn voornamelijk de negatieve gedachten! We ‘eten’ ze en laten ze weer opkomen om ze eindeloos te herkauwen zoals een koe zijn eten kauwt. Dat klinkt natuurlijk niet heel gezond!

Thich Nhat Hanh zegt daarom dat het gezonder is om mindful consumeren te beoefenen van zowel zintuiglijk als eetbaar voedsel. Dit betekent om zo veel mogelijk de activiteiten die je doet in het nu te beleven. Richt je aandacht volledig op wat je doet en probeer volledig aandachtig aanwezig te zijn in het moment. Thich Nhat Hanh is wat mij betreft een erg goede schrijver over de beoefening van mindfulness en heeft hierover veel mooie boeken geschreven. Als je hier meer over wilt weten zou je hier eens een kijkje kunnen nemen!

Ruimte en stilte in jezelf scheppen

Ruimte en stilte creëren in jezelf is hard werken. We hebben het tegenwoordig vrij druk allemaal en er gebeurt veel om ons heen! Er wordt doorgaans veel van ons verwacht en deze verwachtingen komen vaak ook nog eens vanuit onszelf. Door alle drukte kan er dus simpelweg geen ruimte aanwezig zijn om de ander echt te kunnen horen en begrijpen. Gelukkig kunnen we hier wel wat aan doen! Er zal namelijk meer stilte en meer kwalitatieve aandacht ontstaan door het beoefenen van mindfulness.

Stilte maakt diep luisteren en mindful antwoorden mogelijk en zo kan open en eerlijke communicatie ontstaan. Als je het gevoel hebt te druk te zijn, kun je proberen vaker te luisteren naar je ademhaling en te mediteren. Juist als je het gevoel hebt dat je druk bent is niet-handelen belangrijk en daar mag je best de tijd voor nemen! Bij niet-handelen stop je met denken, breng je je geest terug in je lichaam en ben je volledig aanwezig in het hier en nu. Dit vraagt tijd en oefening, maar is het zeker waard!

Ik eindig graag met de volgende uitspraak van Thich Nhat Hanh:

Neem dagelijks de tijd om met mededogen te luisteren naar je innerlijk kind, naar die dingen in jezelf die schreeuwen om gehoord te worden. Dan zul je weten hoe je naar anderen kunt luisteren.’

De Boeddhist

Klik hier om het boeken van Thich Nhat Hanh te bekijken op bol.com

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *