taoisme_waterval

Principes van het taoïsme: over spontaniteit en innerlijke kracht (Te)

In mijn vorige blog over het taoïsme heb ik geschreven over de onderwerpen polariteit en niet-forceren. Dit blog kun je hier vinden. In dit blog wil ik het hebben over discussies, het ‘meegaan met de dingen’, spontaniteit en het begrip Te (innerlijke kracht). Als je eerst nog wat meer informatie over het taoïsme wilt kun je hier een kijkje nemen!

Discussies en het middelpunt

Geïnspireerd door de vertaling van Roeland Schweitzer in ‘Tao Te Tjing – het boek over vrede en vreugde’ wil ik eerst ingaan op de volgende teksten over het middelpunt zijn en over discussies:

Roeland Schweitzer, gedeelte uit tekst 14:
‘Alles ligt misschien wel als een cirkel om je heen.
Ben jij het middelpunt van jouw cirkel?
Dan ben ik het centrum van mijn cirkelen.
Je moeder is het centrum van haar cirkel. En een boom?
Daarvan zie je dat die het centrum is van zijn eigen cirkel.
Alles en iedereen is het middelpunt van een eigen wereld.
Alles is het middelpunt.’

Roeland Schweitzer, gedeelte uit tekst 20:
‘Welles, nietes, wat een dom spel.
Wat jij mooi vindt, dat vindt iemand anders lelijk.
Wat jij leuk vindt, dat vindt iemand anders raar.
Zodra jij de baas bent, wil iemand anders het worden.
Wat je ook zegt, altijd roept er wel iemand iets anders.’

Dit zijn simpele wijsheden vanuit het Taoïsme die eeuwen later nog altijd even relevant zijn. In de huidige samenleving spelen er allerlei discussies over zwarte piet, transgenders, politiek, immigratie, klimaatverandering en ga zo maar door.

Filosofische vragen die het taoïsme over polariteiten, zoals in bovenstaande discussies, stelt zijn: Hoe groot is het verschil tussen mooi en lelijk? En hoe ver liggen ja en nee eigenlijk van elkaar af? We weten immers dat mooi en lelijk, en eens en oneens afhankelijk zijn van elkaar en daardoor één geheel zijn.

Iedereen zijn eigen middelpunt

Alan Watts zegt dat ‘vertrouwen in de menselijke natuur de aanvaarding behelst van het goede en het slechte daarvan’. De vraag is of we aanvaarden dat er verschillende meningen zijn. Hoe minder we dit aanvaarden, hoe minder we naar elkaar luisteren en hoe meer we vastklampen aan onze eigen mening als vaststaand gegeven. In mijn blog over mindful luisteren benoemde ik onder andere dat om een goede poging te doen om oprecht te luisteren de intentie nodig is om iemand echt te willen begrijpen.

Kunnen we deze intentie om te luisteren echter nog hebben op het moment dat we niet inzien of accepteren dat meningen kunnen verschillen? Het is denk ik mooi als we inzien dat iedereen zijn eigen middelpunt is en daardoor een eigen waarheid heeft. Vanuit die gedachte kunnen we open blijven staan voor hoe iemand anders ergens over nadenkt.

Gedachten over verwachtingen of meningen van anderen

Het besef dat iedereen enkel vanuit zijn eigen middelpunt kan kijken helpt mij persoonlijk vooral bij gedachten over verwachtingen of meningen van anderen. Als je perfectionistisch of onzeker van aard bent, dan kun je soms van alles gaan bedenken over wat mensen mogelijk van je vinden. Dit terwijl mensen daar lang niet altijd bezig mee zijn.

Mensen zijn bijvoorbeeld eerder met zichzelf bezig of mensen zijn ook bezig met wat anderen weer van hun vinden! Dan kun je dus uitkomen op de situatie dat iedereen voor elkaar aan het denken is en daar vervolgens onzeker van wordt. Dat is best bijzonder!

Het lijkt erop dat je je dan beter bezig kunt houden met hoe je zelf wilt zijn, dat je intentie goed is en erop vertrouwen dat dit goed genoeg is. En als iemand dan echt een keer wat vindt, dan hoor je het wel. Dat scheelt weer een hoop denk- en giswerk. Het grootste gedeelte van onzekere gedachten en vermoedens over wat anderen allemaal denken klopt helemaal niet en zijn eigenlijk gewoon slechte voorspellingen!

Conclusie is denk niet te veel na over wat anderen van je denken. Ze zijn namelijk bezig hetzelfde te bedenken!

Wat buigt blijft heel

Roeland Schweitzer schrijft in de Tao voor kinderen ‘Takken buigen in de storm, zo blijven ze heel’ en ‘Als je veel hebt, heb je al snel te veel’. Het is een deel van de vertaling van tekst 22 van de Tao. Hierin staat onder andere (vertaling Kristofer Schipper):

‘Wat buigt blijft heel.
Wat krom is wordt recht.
Wat hol is wordt vol.
Wat geschonden is wordt weer nieuw.
Wie weinig heeft zal ontvangen,
maar wie veel heeft raakt het spoor bijster.’

Het is eigenlijk een simpele gedachte. Op het moment dat je veel hebt is er veel te verliezen en weinig te winnen. Als echter weinig hebt, zul je wanneer je ontvangt direct veel ontvangen. Er is minder angst om te verliezen, maar ook kun je alles snel weer kwijt raken. Maar als je helemaal niets hebt, dan is er niets wensen en niets te verliezen.

Zuinig zijn op je energie

Bovenstaande redenering raakt het idee van Wu-Wei (niet-forceren) en daarnaast het waarde hechten aan spullen (materialisme). Het naar binnen keren (mediteren) en zuinig zijn op je energie ligt redelijk in lijn met wat we in Nederland kennen als ‘doe maar gewoon, dat is al gek genoeg’. Er wordt binnen het Taoïsme aangegeven dat mooipraterij en grote ambities overbodig zijn. In het boek van Roeland Schweitzer staat de volgende vertaling:

‘Als je de natuur volgt, word je een natuurkind.
Als je dapper probeert te zijn, word je dapperder.
Als je moppert, word je een mopperpot.’

Dit laat voor mij op een toegankelijke manier zien hoe bepalend je gedachten en daaropvolgende acties zijn. Als jij in je hoofd liefdevol en meedogend kunt zijn naar jezelf en anderen, zul je ervaren hoe fijn dit is. De Dalai Lama zegt dat liefde en mededogen eigenschappen zijn die we in onszelf zouden moeten koesteren en voeden. Het ontwikkelen van een vriendelijk hart is voor iedereen en de kracht ervan is verbluffend!

Meegaan met de dingen

Binnen het taoïsme is het meegaan met de dingen het beste wat je kan doen. Zo laat je gevoelens gaan waar ze willen. Doordat je meegaat, voorkom je dat je afgescheiden raakt. Afgescheiden raken kost energie, en dat is precies waar men vanuit de Tao zuinig op is.

Het volgende staat hierover in de Tao (vertaling Kristofer Schipper):
‘Doe door niets te doen.
Grijp in door op te geven.
Proef wat geen smaak heeft.
Zie het kleine als groot, wat weinig is als veel.
Beantwoord haat met innerlijke kracht.

Bereid je voor op het moeilijke zolang alles nog makkelijk is.
Doe iets groots terwijl alles nog klein is.
Want de moeilijkste dingen in de wereld komen uit wat eens eenvoudig was;
de grootste kwesties uit wat aanvankelijk klein was.’

Wat het taoïsme ook aangeeft is dat, net als in het gedachtegoed van het boeddhisme, er helemaal geen ‘ik’ is die mee kan gaan met de dingen. Ik en de dingen zijn immers hetzelfde proces, namelijk de stromende Tao.

Alan Watts zegt hierover ‘Men kan er niet iets aan doen. Evenmin kan men er iets niet aan doen. Er is enkel de stroom met zijn vele bewegingen, golven, belletjes, schuim, kolken, en dat ben je.’

Hij benoemt dat op het moment dat het begrip er is, en je beseft dat je de Tao bent, de kracht van te (deugd, kracht of kunnen) spontaan zal opkomen.

De Tao volgen

Bovenstaand idee levert bij velen vragen op en we willen natuurlijk weten of het voordeel oplevert de Tao te volgen of niet en of het werkt als filosofie. Het klinkt passief, terwijl dit het niet is. Wie het ervaart, zegt natuurlijk dat het werkt. Echter het is niet te ervaren als het actief geprobeerd wordt, vanwege de motivatie dat het een voordeel zou opleveren.

We zijn mogelijk al wat bekender met gedachten zoals ‘één zijn met het universum’ of ‘alles is één’ en ‘alles is een geheel’. Dit zijn andere bewoordingen voor het besef dat je de Tao bent. Een manier om een beeld te geven van wat het is, is de vergelijking tussen hoe een baby in het leven staat en een gemiddeld volwassen persoon.

Een baby kijkt met ogen open naar de wereld en ziet, hoort en ruikt van alles! De zintuigen staan wagenwijd open en er is nog geen achterliggend gedachteproces bij de ervaringen vanuit de zintuigen. Later ontwikkelen we gedachtepatronen, verwachtingen, gevoelens en emoties als gevolg van gedachten. Door het meegaan met de stroom ga je deze ontwikkeling als het ware weer terugdraaien. Je verwelkomt je gedachten, maar je laat ze ook voor wat het is (zonder oordeel).

Te-kracht en spontaniteit

Zo belanden we bij het begrip Te-kracht. Kristofer Schipper vertaalt dit als innerlijke kracht en zegt dat dit iets is wat het meest volledig is op het moment dat we net geboren zijn, als we alles nog spontaan doen zonder ons af te vragen waarom en hoe. Roeland Schweitzer gebruikt in de Tao voor kinderen als vertaling Vreugde en symboliseert het met het spontane spelen en genieten als kind.

Te is dus eigenlijk wat al aanwezig is in iedereen en is een soort eigenschap. Alan Watts omschrijft het mooi als ‘Het spontaan kunnen zijn door zintuigen, gevoelens en gedachten vrij te laten, in het vertrouwen dat ze een eigen harmonie zullen vinden.’

Het taoïsme is dus zeker niet passief, maar spontaan en met vertrouwen in de harmonie van de natuur! Ik ben zelf gefascineerd door het taoïsme en hoop wat van mijn enthousiasme over te hebben gebracht op jou! 🙂

De Boeddhist

– Geïnteresseerd in taoïsme? Voor boeken over taoïsme kun je hier klikken en voor informatie hier.

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *