Eigenwaarde, waardering, ego en narcisme

Eigenwaarde, waardering, ego en narcisme

Ter info: dit is een wat langer blog! Het begon klein over het onderwerp eigenwaarde, maar omdat alles verbonden voelde wil ik het geheel graag bij elkaar hebben.

Waarom wil ik iets schrijven over eigenwaarde? Vooral eigenlijk omdat ik het mooi vind om te zien wanneer iemand een fijne energie uitstraalt! En ik denk dat eigenwaarde van grote invloed is op je energie, je uitstraling, je gedachten en gevoelens. Wanneer dit overwegend positief is geeft het een mooie energie aan alles en iedereen in je omgeving! Eigenwaarde heeft wat mij betreft een grote impact op je leven en hoe je dit ervaart. Je kunt namelijk veel verbergen, maar je energie verbergen is lastig. Zo zie ik dagelijks mensen met veel verschillende ‘energie-niveau’s’ op het werk, in de trein en op straat. En ik denk dat iedereen dit ervaart en voelt, of het nu bewust of onbewust is!

Ik observeer veel en vind het opvallend wanneer mensen (structureel) met een ‘tragere’ energie rondlopen en tegen zichzelf aan lijken te lopen. Ik wil dan graag zeggen: Je bestaat! Je bent er en je mag er zijn! Meer dan dat is niet nodig! Toch wil ik me ook niet ongewenst met mensen bemoeien of doen alsof ik het allemaal beter weet. Ik ken het lijden van anderen niet. Wat het denk ik vooral is, en misschien ken je het gevoel: het kan moeilijk zijn om te begrijpen dat iemand zichzelf niet als zo mooi en fijn ziet terwijl jij die persoon wel zo ziet. En soms wil je hier graag wat aan doen maar vervolgens kan dat niet. Het voelt als een vorm van machteloosheid.

Wat opvalt is dat mensen vaak een andere lat hebben voor anderen dan voor zichzelf. Alle andere mensen zijn bijvoorbeeld wel lief, leuk en aardig, maar dit geldt dan niet voor jezelf. Waar komt dit vandaan? Ik heb zelf ook dit besef gehad, waarbij ik van mezelf vond dat ik geen angsten mocht hebben of geen fouten mocht maken. Bij anderen vond ik dit niet erg, maar bij mezelf wel. Vreemd toch? Toen ik de onzin hiervan zag en dit simpele inzicht ook echt voelde begon een proces van verandering in zelfacceptatie!

Verbonden met eigenwaarde is waardering krijgen van anderen. Waardering is iets dat eigenwaarde kan voeden. Waardering is uiteraard leuk, maar ook een risico! Waardering is fijn en het geeft een fijn gevoel van bevestiging. Het is goed om hiervan te kunnen genieten, maar het is ook goed om het vervolgens weer los te kunnen laten. De andere kant van waardering is namelijk het risico dat je eraan gehecht raakt en dat het krijgen van waardering een behoefte wordt. Dan zul je op zoek gaan naar waardering en afhankelijk van of je deze waardering krijgt voel je je goed of slecht. Waardering zoeken wordt daarmee een probleem wanneer het een behoefte is. Je geeft dan eigenlijk een stukje van jezelf aan iemand anders waarvan je die waardering nodig hebt. Waardering nodig hebben betekent dat de mening van de ander belangrijker is dan je eigen mening.

Als we kijken naar eigenwaarde, kunnen we drie algemene situaties indenken:
– ‘Iedereen heeft meer waarde dan mezelf’.
– ‘Ik ben evenveel waard als ieder ander en ieder ander is evenveel waard als ik’.
– ‘Ik heb meer waarde dan de rest’.

Dit is voor te stellen als een ouderwetse wip, met ‘ik’ op het ene zitje en ‘anderen’ op het andere zitje. Als er sprake is van balans, dan zweven beide kanten afwisselend in de lucht en werkt de wip zoals het hoort. Als er geen sprake is van gelijkheid of balans, dan zit één van de zitjes constant op de grond, omdat er of veel meer gewicht wordt gegeven aan anderen of aan jezelf. Zo werkt de wip natuurlijk niet!

De situatie ‘Ik heb meer waarde dan de rest’ is te bestempelen met het begrip ‘narcisme’. Deze andere kant van de balans is een overdreven zelfacceptatie in de vorm van zelfophemeling. Hier speelt ego een grote rol. De gedachtewereld van een narcist draait volledig om het ego en is afgestemd op alles redeneren naar een goede uitkomst voor de narcist zelf. De narcist zal zichzelf altijd bevestigen in dat hij het zelf goed heeft gedaan en zal dit (mogelijk) ook echt geloven. Interpretatie kleurt al zijn of haar gedachten en denkwijze. Doordat schuld of fouten buiten de narcist zelf liggen zal niets hem of haar kunnen raken. Een narcist hoeft dus geen twijfels te hebben of onrustige gedachten; het zal immers buiten hemzelf liggen.

Echter: is narcisme te zien als volledige zelfacceptatie, waarbij er juist voor anderen een hogere lat ligt? Of is een narcist juist volledig afhankelijk van waardering van anderen? Is er sprake van ‘geen of lage eigenwaarde’ verstopt achter een muur, opgebouwd door en vanuit het ego, bestaande uit eigenwaarde, zelfvertrouwen en uitstraling? Haalt de narcist eigenwaarde uit het feit dat anderen afhankelijk zijn van hem of haar?

Dit vraagt om een nadere analyse tussen ego en eigenwaarde. Misschien ziet een narcist ego als gelijk aan eigenwaarde. Het ego wordt opgehemeld doordat anderen afhankelijk zijn van hem of haar en het ego wordt blij van waardering, status en mooie spullen. Het beeld lijkt troebel. Dit is te herkennen in de energie van een narcist. Deze voelt verstoord, maar de muur is krachtig. Dit vraagt om mededogen, maar hier geldt ook weer een vorm van machteloosheid. Kun jij, als je dit herkent, hier iets aan doen? Hoe ga je hier mee om? Kun je door deze muur heen of kwetst de poging eigenlijk alleen jezelf?

Ik vind dit persoonlijk erg lastig en ik heb nog interne strijd over hoe hiermee om te gaan. Mijn ervaring is dat een narcist energie slurpt, wat de energie is die ik probeer te balanceren vanuit onder andere het boeddhisme, meditatie en mindfullness. Omgaan met een narcist is voor mij een verstorende factor. Ik weet echter niet wat ‘goed’ is: contact verbreken of met mededogen ermee proberen om te gaan. Nu ik dit zo schrijf is de vraag misschien meer: lukt het mij hier met mededogen mee om te gaan?

Wat ik in ieder geval wel kan stellen is dat de mooiste situatie is wanneer mensen elkaar als gelijkwaardig zien en kunnen leven vanuit zelfacceptatie en acceptatie van anderen. Er is dan sprake van een gezonde balans. Ik zie dit gelukkig ook om mij heen en dat is erg mooi om te zien! Mensen met fijne energie om je heen hebben is erg prettig en aan te raden!

Oftewel jij en ik zijn het waard! En hopelijk ben je het daarin met me eens! 🙂

De Boeddhist

Leeg zijn van inherent bestaan en het ego

Leeg zijn van inherent bestaan en het ego

Net als de illusies van een goochelaar, dromen en een maan weerspiegeld in water,
zijn alle wezens en hun omgevingen leeg van inherent bestaan.
Hoewel ze niet substantieel bestaan, rijzen ze allemaal op als luchtbellen in water.

– Gung Tang –

Dit thema uit het boeddhisme blijft mij ontzettend boeien, omdat het veel logica bevat. Het idee van leeg zijn van inherent bestaan en het ‘ik’ of ego als een illusie. In het boeddhisme wordt verteld hoe je na (zelf)onderzoek erachter komt dat het ‘ik’ en andere verschijnselen een inherent bestaan lijken te hebben, maar feitelijk leeg zijn van inherent bestaan. Wat betekent dit? Het is zoals een gezicht in een spiegel een gezicht lijkt te zijn, maar geen echt gezicht is. Het bestaat niet onafhankelijk, maar is afhankelijk van de andere kant van de spiegel.

Betekent dit dan dat ik niet besta? Nee, dit betekent vanuit het boeddhisme gezien dat ik en jij vergelijkbaar als een illusie bestaan. Mensen en dingen zijn daarmee leeg van een eigen, onafhankelijk fundament, maar ze zijn ook zeker niet niet-bestaand. Ze zijn namelijk wel te ervaren, zoals we elke dag merken!

Wat betekent dit dan wel? Er is een conflict tussen wat iets schijnt te zijn en wat het is. Door ons mee te laten slepen in de schijn van inherent bestaan, overdrijven we hoe belangrijk goede en slechte verschijnselen zijn en worden we gestuurd door lust, haat en verlangens. Deze ongunstige emoties kunnen verminderd worden door het besef van leeg zijn van inherent bestaan van mensen en dingen. Deze emoties zijn immers overdrijvingen van bepaalde percepties, zoals wanneer je boos bent op iemand en je alles negatief uitlegt ten aanzien van die persoon. Achteraf blijkt dit vaak overdreven.

Inzicht ontstaat volgens de Dalai Lama door de beoefening van leegte. Die leegte is misschien te vergelijken met het meer bekende idee ‘alles is relatief’. Hoe komt het dat een oorzaak in relatie staat tot zijn gevolg? Vanuit het boeddhisme is dit omdat de oorzaak geen eigen fundering bezit. Dan zou de oorzaak immers niet afhankelijk zijn van zijn gevolg. En het gevolg bestaat enkel door de oorzaak. De Boeddha concludeert dat ‘alles wat afhangt van condities leeg is van zijn eigen inherente bestaan’.

De volgende tekst van Nagarjuna sluit hierbij aan:
Een dader is afhankelijk van een daad,
En een daad bestaat in afhankelijkheid van een dader.
Behalve afhankelijk ontstaan zien we geen andere oorzaak voor hun fundering.

Dit leidt tot de vraag: hoe zelfstandig bestaan mensen en dingen? Alles is immers afhankelijk van andere dingen.

Laten we het ‘ik’ nader bekijken. Het ‘ik’ ontstaat in afhankelijkheid van geest en lichaam. Toch is het ‘ik’ niet de geest of/en het lichaam. De geest en het lichaam zijn ook niet het ‘ik’. Dit betekent dat het ‘ik’ afhangt van het conceptuele denken van de geest. Het ‘ik’ bestaat doordat de geest dit denkt. Het ‘ik’ hangt dus af van het denken en dit impliceert dat het ‘ik’ niet in en uit zichzelf bestaat. Het bestaat in afhankelijkheid van de geest.

Wat mij betreft interessante en relativerende materie om over na te denken! Maar dit zijn wel genoeg gedachten voor vanavond. ‘Ik’ ga proberen te slapen! 😉

De Boeddhist

Identiteit en boeddhisme

Identiteit en boeddhisme

Identiteit als leeg begrip. Betekenisloos.
Identiteit gaat over hoe anderen jou moeten zien of hoe je jezelf wil of moet zien.
Durf maar eens geen houvast te zoeken en te vinden in bepaalde kleren of vlaggen van je land.
Durf maar eens niemand te zijn.
Durf maar eens gewoon te zijn.
Je hoeft niet te leven naar een vast beeld van wie of wat je bent.
Sterker nog, als je dat doet ben je meteen minder dan wat je kunt zijn.

Dit is een stuk tekst uit een show van cabaretier Ronald Goedemondt. Het zet mij aan tot nadenken over identiteit, en vooral over de durf om hiervan af te wijken. Om af te wijken van wat je zou moeten zijn. Identiteit lijkt een belangrijk onderdeel te zijn van een persoon en is een interessant onderwerp om naar te kijken vanuit het boeddhisme.

Als we kijken naar het zogenaamde achtvoudige pad (de vierde waarheid van de boeddha-dharma) bevat dit de volgende acht aspecten: de juiste zienswijze, de juiste motivatie, het juiste spreken, het juiste handelen, de juiste manier om in je levensonderhoud te voorzien, de juiste inspanning, de juiste aandacht en de juiste meditatie. Ik wil hier met name ingaan op ‘de juiste zienswijze’. Het woord ‘juist’ zal geduid moeten worden en impliceert dualisme. Vaak wordt dan snel gedacht aan goed en slecht, zuiver en onzuiver, en meer van dergelijke tegenstellingen die veel gebruikt worden in ons dagelijkse leven. Met de komst van sociale media is een tendens te observeren waarin tegenstellingen uitvergroot worden en er meer waarde lijkt te worden gegeven aan meningen, vooroordelen en gedachten. Wat de meeste interpretaties van het boeddhisme echter aangeven is dat het begrip ‘juist’ subtieler is. Het woord ‘juiste’ komt meer in de buurt van ‘dit strookt met de realiteit’ of ‘dit werkt’. Het draait dus niet om het tegenovergestelde van ‘onjuist’ als we het over ‘juist’ hebben, maar eerder om het in contact te staan met de realiteit in plaats van meegesleept te worden door vooroordelen, gedachten en voorstellingen. In die zin staat het boeddhisme haaks op de tendens vanuit de sociale media en bijbehorende aandacht voor sociale media. En ook bijvoorbeeld in je werk zijn er veel meningen over wat je rol zou moeten zijn en wie je bent op het werk.

Een mening hebben over iets is volgens de Boeddha een poging de wereld in gedachten proberen te vangen door het als ware te bevriezen. Wanneer we een mening hebben zullen we vervolgens andersdenkenden treffen en daarmee botsen. ‘Juist zien’ is jezelf niet vastleggen in een speciale zienswijze. Zit jij gevangen in ideeën, concepten, overtuigingen of veronderstellingen?

Identiteit is ook een soort mening, een hele duidelijke mening. Het is gebaseerd op jouw concept van jezelf, wat je overtuigingen zijn, wie je eigenlijk bent en hoe je jezelf wilt laten zien. Identiteit is iets waar je je aan vast kan houden en wat steun kan bieden. Het kan je echter ook beperken, zoals blijkt uit de woorden van Ronald Goedemondt. Wat gebeurt er als je dit probeert los te laten? Is dit bevrijdend? Of is dit eng en verlies je echt iets? Het is een heel interessant proces om jezelf zo te bekijken en na te gaan wat jij vindt dat je identiteit is en waarom dit eigenlijk zo is. Kan het zijn dat het vastklampen aan identiteit ervoor zorgt dat je minder kan ontwikkelen? Als je een grens of mening weghaalt ontstaat er immers ruimte. Of is identiteit juist een stimulans voor jou omdat jij gelooft dat je veel meer kan dan dat je nu doet en daardoor gemotiveerd bent om te groeien naar je nieuwe identiteit?

Ik weet uit eigen ervaring dat geloof in identiteit en visualiseren van wie je bent een self-fullfilling prophecy kan zijn. Om af te vallen moest ik bijvoorbeeld eerst geloven dat mijn identiteit niet was dat ik een dikke en grappige jongen was. Heb ik er dan destijds zelf voor gekozen? Het is moeilijk te zeggen, aangezien dit soort keuzes niet altijd bewust zijn. Ik denk dat ik deze identiteit heb kunnen loslaten op het moment dat ik daar zelf klaar voor was. Dit is slechts een klein voorbeeld. Identiteit is namelijk erg complex en kan bestaan uit zoveel elementen. Identiteit kan ontstaan zijn door meningen van anderen die je zelf bent gaan geloven. Welke gedachten en welke overtuigingen zijn eigenlijk van jezelf?

Voor nu genoeg vragen! Mijn uitnodiging aan jou is om zelf eens over jouw identiteit na te denken!

De Boeddhist