mindful_luisteren_600

Mindful luisteren en stilte vanuit het boeddhisme

Het is misschien wel de grootste uitdaging in het leven: luisteren! 😉 Ik denk dat iedereen wel eens ervaren heeft dat het erg lastig kan zijn om te luisteren, maar ook hoe fijn het is om te ervaren als iemand echt naar je luistert!

Geïnspireerd door het boek Stilte van Thich Nhat Hanh vraag ik mij vanuit het boeddhisme af: Wat is luisteren en hoe leren we luisteren naar de stilte? Deze vragen leiden mij naar mindfulness, meditatie en stilte. Het boek Stilte van Thich Nhat Hanh gaat over luisteren in een wereld van lawaai en is denk ik erg relevant in onze westerse samenleving. Mijn review van dit boek en andere interessante boeken over het boeddhisme kun je hier vinden.

Wordt er veel geluisterd door mensen?

Waarom praten en delen mensen? Het kan zijn dat we praten om elkaar op ons gemak te laten voelen: het praten zelf vervult op die manier een functie en in dat geval is het niet altijd van belang dat er diep geluisterd wordt. Het praten kan bijvoorbeeld zijn om praktische informatie uit te wisselen: dit lukt vaak prima. Dit zijn gesprekken waar niet veel ruimte in jezelf voor nodig is, aangezien het niet de diepte in gaat.

Overigens is in dit soort gesprekken wel een bepaalde minimale aandacht nodig. De afleiding van een smartphone kan bijvoorbeeld dit type gesprek al wel verstoren. Gesprekken kunnen daarnaast soms langs elkaar heen gaan, waarbij het meer om de beurt praten is dan daadwerkelijk reageren op wat de ander zegt. Dit gaat allemaal om meer oppervlakkige of snelle/korte gesprekken, maar hoe zit het wanneer er gesprekken met meer diepgang ontstaan?

Ruimte om te luisteren in diepere gesprekken

Op het moment dat gesprekken of discussies dieper gaan, belanden we op een abstracter vlak van het onder woorden brengen van emoties, gevoelens, diepere gedachten en drijfveren. Deze diepgang vergt uiteraard meer ruimte van onszelf! Dit geldt ook voor gesprekken met jezelf op een dieper niveau. Gesprekken op dieper niveau lukken niet goed met afleiding of zonder mentale ruimte. Of dit nu het luisteren naar jezelf of het luisteren naar anderen is.

Discussies of gesprekken worden wat mij betreft wel interessanter wanneer mensen echt proberen te luisteren en te begrijpen wat de ander zegt. Uiteindelijk leer je weinig nieuws van wat je zelf zegt, dit wist je immers al!

Wat is luisteren?

Luisteren kan verschillende dingen betekenen zoals het luisteren naar je hart, luisteren naar de natuur en luisteren naar andere mensen. Naar anderen luisteren is eigenlijk een ander proberen te begrijpen en een ander de ruimte bieden om te delen. We proberen te begrijpen wat de ander zegt, verbaal en non-verbaal, bewust en onbewust. En daar komt veel bij kijken! We hebben namelijk te maken met energie van mensen en daarnaast met allerlei bewust en onbewust gedrag wat niet altijd met elkaar overeen komt.

Om een goede poging te kunnen doen om oprecht te luisteren is de intentie nodig om iemand echt te willen begrijpen, maar ook de stilte en ruimte om dit vervolgens te kunnen doen. Luisteren betekent dat je ontvangt en om te ontvangen is ruimte in jezelf nodig. Als deze ruimte er niet is dan kost het veel energie om te luisteren en is het mogelijk tevergeefs.

De uitdaging van luisteren

Het is lastig om echt te luisteren. We willen immers graag begrepen worden en daardoor zijn we geneigd eerst te gaan zenden. Zo kunnen we bijvoorbeeld tijdens het luisteren al bezig zijn met wat we willen gaan zeggen nadat iemand uitgesproken is. Bij mij lijkt de behoefte om te zenden kleiner te worden wanneer ik eerst goed naar mezelf luister. Mindfulness en meditatie kunnen daarbij helpen!

Het kan een mooie uitdaging zijn eerst de ander proberen te begrijpen, hoe moeilijk het misschien ook is. En wie weet beantwoorden anderen dat vervolgens door ook te luisteren. De vraag is echter nog wel hoe we ruimte maken om beter te kunnen luisteren naar anderen en onszelf.

Het belang van mindfulness en stilte

Thich Nhat Hanh benoemt het belang van mindfulness en stilte in zijn boek. Hij omschrijft het als volgt:

‘Stilte is essentieel.
We hebben stilte nodig,
net zoals we lucht nodig hebben
en een plant licht nodig heeft.
Met een geest propvol woorden en gedachten,
is er geen ruimte voor onszelf.’

Ons hoofd kan behoorlijk geplaagd worden door allerlei ronddraaiende gedachten. Stilte is niet vanzelfsprekend en het kan zelfs als het buiten stil is nog erg druk zijn in ons hoofd. Hoeveel minuten per dag verblijf jij in volledige stilte? Volgens Thich Nhat Hanh lijkt het alsof we soms onze gedachten constant aan het herkauwen zijn. En ja, dit zijn voornamelijk de negatieve gedachten! We ‘eten’ ze en laten ze weer opkomen om ze eindeloos te herkauwen zoals een koe zijn eten kauwt. Dat klinkt natuurlijk niet heel gezond!

Thich Nhat Hanh zegt daarom dat het gezonder is om mindful consumeren te beoefenen van zowel zintuiglijk als eetbaar voedsel. Dit betekent om zo veel mogelijk de activiteiten die je doet in het nu te beleven. Richt je aandacht volledig op wat je doet en probeer volledig aandachtig aanwezig te zijn in het moment. Thich Nhat Hanh is wat mij betreft een erg goede schrijver over de beoefening van mindfulness en heeft hierover veel mooie boeken geschreven. Als je hier meer over wilt weten zou je hier eens een kijkje kunnen nemen!

Ruimte en stilte in jezelf scheppen

Ruimte en stilte creëren in jezelf is hard werken. We hebben het tegenwoordig vrij druk allemaal en er gebeurt veel om ons heen! Er wordt doorgaans veel van ons verwacht en deze verwachtingen komen vaak ook nog eens vanuit onszelf. Door alle drukte kan er dus simpelweg geen ruimte aanwezig zijn om de ander echt te kunnen horen en begrijpen. Gelukkig kunnen we hier wel wat aan doen! Er zal namelijk meer stilte en meer kwalitatieve aandacht ontstaan door het beoefenen van mindfulness.

Stilte maakt diep luisteren en mindful antwoorden mogelijk en zo kan open en eerlijke communicatie ontstaan. Als je het gevoel hebt te druk te zijn, kun je proberen vaker te luisteren naar je ademhaling en te mediteren. Juist als je het gevoel hebt dat je druk bent is niet-handelen belangrijk en daar mag je best de tijd voor nemen! Bij niet-handelen stop je met denken, breng je je geest terug in je lichaam en ben je volledig aanwezig in het hier en nu. Dit vraagt tijd en oefening, maar is het zeker waard!

Ik eindig graag met de volgende uitspraak van Thich Nhat Hanh:

Neem dagelijks de tijd om met mededogen te luisteren naar je innerlijk kind, naar die dingen in jezelf die schreeuwen om gehoord te worden. Dan zul je weten hoe je naar anderen kunt luisteren.’

De Boeddhist

Klik hier om het boeken van Thich Nhat Hanh te bekijken op bol.com

makkelijk_of_moeilijk_600

Is boeddhisme moeilijk of juist makkelijk?

Soms vraag ik mij weleens af: is het makkelijk om de principes van het boeddhisme uit te voeren of juist moeilijk? Maak ik dingen ingewikkeld of is het daadwerkelijk ingewikkeld? Ik vind het moeilijk ergens weinig van te vinden of ergens weinig gedachten bij te hebben.

Ik heb zojuist een wandelingetje gemaakt richting de supermarkt en er staat een prachtig laag zonnetje die mij meteen in een ontspannen en rustige staat brengt. Ik zie hierdoor geen donder, maar dat maakt even niet uit. Ik sta voor een stoplicht te wachten en kijk ondertussen naar de auto’s die, net als ik, voor hetzelfde stoplicht staan te wachten. De voetgangers mogen eerst oversteken en dus begin ik te lopen. Wanneer ik vervolgens langs de auto’s loop zie ik dat in drie van de vijf auto’s de bestuurder op zijn of haar smartphone bezig is. Één van die drie bestuurders zit daarbij niet eens alleen in de auto. Of dit het erger zou maken weet ik overigens niet.

In eerste instantie triggert dit beeld bij mij een soort frustratie en heb ik ook duidelijk een oordeel over dit gedrag. Ik vraag mij af waarom iemand het nodig zou vinden om op zo’n moment afleiding te zoeken op een smartphone. Hoe ontstaat zoiets? Vervolgens vraag ik mij af wie ik dan weer ben om daar iets van te vinden. Zou het mij dan weer beter maken dat ik zoiets niet zou doen? Kan ik hier wel iets van vinden of is dat arrogant gedrag? Wanneer mag je eigenlijk een mening hebben over iets en moet je dan zelf ook consequent zijn in je gedrag? Hoe zit dit nou met het boeddhisme en moet ik bij alles altijd maar zelf gaan bedenken hoe en wat? Is een mening hebben of geen mening hebben goed of juist niet? Of is het allemaal gewoon goed?

Ik reken af en ondertussen loop ik blijkbaar al weer terug naar huis. Ik merk dat ik het weer los laat en richt mij weer op het zonnetje in mijn ogen, waardoor ik nauwelijks wat zie. Ik ben weer ontspannen en rustig en licht. Ik ben gewoon weer. Misschien het beste maar ook zo.

De Boeddhist

mindfulness_600

Mindfulness: bewuste en niet-bewuste periodes

Ik heb erg genoten van het lezen van het boek Stilte van Thich Nhat Hanh, waar ik een korte review over heb geschreven.

Wat me het meest is bijgebleven is onderstaand stuk tekst (vrij vertaald uit het boek):

Wanneer je de ruimte in jezelf opent merk je dat mensen je op komen zoeken om bij je te zijn. Je hoeft daarvoor helemaal niets te doen of te zeggen. Als je zelf oefent en zo ruimte en stilte in jezelf schept, zullen anderen zich aangetrokken voelen door de ruimte in je. Mensen zullen zich op hun gemak voelen als ze bij je zijn, vanwege de kwaliteit van je aanwezigheid.

Niet-handelen

Thich Nhat Hanh noemt dit de heilzame werking van niet-handelen. Je stopt met denken, brengt je geest terug in je lichaam en bent volledig aanwezig. Hij omschrijft het als een dynamische en creatieve staat van openheid, waarvoor je alleen maar heel wakker en helder dient te zitten.

Ik vind het een erg mooie omschrijving van wat ik zelf ervaar of juist niet ervaar in mijn leven. Mijn ervaring is dat mijn eigen ‘spirituele bewustzijn’, ‘ruimte’ of ‘mindfulness’ afwisselend aanwezig of minder aanwezig is.

Wisselende periodes

Ik heb periodes gehad waarin ik veel mediteerde en erg bewust was van de omgeving. In die periodes voelde ik dan een rust in mijn hoofd en lichaam. Ik kon merken dat ik meer open stond voor de omgeving en dat ik meer leuke en bijzondere ervaringen had, zoals bijvoorbeeld simpelweg spontane praatjes met mensen. Ook zag ik toen meer kans om mensen te helpen: als mensen hulp nodig hadden in de supermarkt of iemand in tranen zat in de trein waarmee ik dan vervolgens een open gesprek had. Hierdoor had ik veel ‘spirituele’ ervaringen en gebruikte ik de ruimte en rust die ik zelf voelde in mijn hoofd en lichaam.

Ik heb ook periodes waarin ik een stuk minder bewust ben. Dan ben ik gefocust op mijn werk of sport en heb voor mijn gevoel niet genoeg energie of tijd voor ‘bewustzijn’. In deze periodes zou ik niet durven af te stappen op iemand die huilt in de trein. Ik zou dit dan zien als bemoeienis van mezelf, omdat ik dan met mijn hoofd over de situatie nadenk en niet op mijn eerste gevoel af ga. Ook loop ik eerder door als ik de mogelijkheid zie om iemand ergens mee te helpen. Mijn gevoel zegt dan alsnog wel dat ik zou moeten helpen, wat zorgt voor een interne discussie tussen mijn gedachten en mijn eerste gevoel.

Even stoppen in drukke periodes

Het verschil tussen de verschillende periodes interesseert me. Ik voel me beter bij de ‘bewuste’ periodes en wie ik dan ben, maar het lijkt alsof ik die andere periodes ook nodig heb of niet kan voorkomen. Het lijkt een verschil tussen dominantie van mijn hoofd (het denken) en mijn gevoel (hart). Het lijkt veel met stress en perceptie van tijd te maken te hebben. In de ‘drukke’ perioden neem je juist minder tijd om te stoppen, waardoor je minder bewust bent. In rustige perioden lukt dit natuurlijk veel makkelijker. Ik denk dus dat er dan toch nog een mooie uitdaging zit om juist even te stoppen en niet te handelen in de drukke perioden! Dit blijft wel erg lastig, maar vind ik een mooi streven! 🙂

Ik benieuwd naar hoe anderen dit ervaren. Ervaar jij ook verschillende perioden van ‘bewustheid’?

De Boeddhist

werkstress_600

Werkdruk en stress: waar maak ik mij eigenlijk druk om?

Werkdruk vind ik een ingewikkeld onderwerp. Er is namelijk veel dat je zelf kan doen aan werkdruk, maar het kan gevoelig liggen om dit hardop te zeggen. Soms lukt het namelijk niet (meer) om er zelf iets aan te doen. En dan is het natuurlijk vervelend om iemand te horen zeggen dat je dit allemaal in eigen hand hebt. Ik geloof dit echter wel, maar zeg daarbij ook direct dat het niet altijd lukt het zelf om te draaien en weer grip te krijgen op de werkdruk en stress. En dit hoeft ook niet, want hulp vragen en krijgen is nooit erg.

Werkdruk ervaren

Als je (te) veel werkdruk ervaart, dan is de vraag wat dit precies is. Is dit extern of kun je hier zelf wat aan doen? Binnen je werk heb je te maken met allerlei factoren: je taken, verwachtingen van je baas en collega’s, verwachtingen van jezelf over bijvoorbeeld ontwikkeling, kwaliteit en snelheid. Uiteindelijk heb je maar een beperkte tijd om al je taken uit te voeren en ondertussen met al deze verwachtingen en de omgeving om te gaan. Een mooi recept dus voor drukte in je hoofd!

Nee zeggen en eerlijkheid

In theorie geldt dat als jij helder hebt wat jouw taken zijn en je weet hoeveel tijd je daarvoor beschikbaar hebt je je een beeld kunt vormen of het realistisch is dit aan te kunnen. Stel jouw taken passen duidelijk niet in de beschikbare tijd: beslis dan daadwerkelijk dat het niet mogelijk is en begin met ‘nee’ zeggen. Durf aan te geven dat je bepaalde taken niet met kwaliteit kan uitvoeren. Ga eerlijk in gesprek en bewaak je eigen tijd.

Alleen jij kan aangeven wat er van je verwacht kan worden. Als er te veel verwacht wordt, kun je dit aangeven en vragen om prioritering bij je leidinggevende. Het is krachtig als jij goed je grenzen kan aangeven en laat zien dat je overzicht hebt over je eigen werk. De angst dat je hierop afgerekend wordt is vaak onterecht.

Grenzen aangeven

Bovenstaande klinkt natuurlijk leuk, maar in de praktijk is het natuurlijk ontzettend lastig. Maar wat maakt dit allemaal zo lastig? Het is ontzettend moeilijk om ‘nee’ te zeggen en dit is iets om te oefenen als je dit lastig vindt. Vaak hoor ik dat mensen ‘nee zeggen’ niet durven vanwege angst voor confrontatie en falen of door onzekerheid over eigen kwaliteiten. De mooiste gedachte voor jezelf is hierin denk ik dat je weet dat je uiteindelijk beter presteert door jezelf in bescherming te nemen. Je functioneert nu eenmaal beter als je niet volledig in de stress zit en niet constant het gevoel hebt dat het allemaal niet past.

Uitdagingen

Het is moeilijk om aan te geven dat jij je werk niet kunt doen in de tijd die je daarvoor hebt. Dit kan voelen als falen, omdat je mogelijk verwacht dat je dit zou moeten kunnen of denkt dat je leidinggevende dit vindt. Als het echter de realiteit is, dan is het zinloos dit te ontkennen. Je gaat dan harder lopen dan je kan en wordt gestrest, dit zorgt voor een gebrek aan concentratie, plezier en energie. Hierdoor krijg je minder gedaan dan als je rustig en betrekkelijk ontspannen zou werken aan minder taken.

Je kunt je overigens afvragen wat anderen fijner zouden vinden: dat ze zien dat je je werk onder controle hebt of dat je gestrest rondloopt en gebukt gaat onder allerlei verwachtingen. Wat mij betreft is minder taken uitvoeren met een goede kwaliteit beter dan proberen heel veel taken (half) te doen. Ik denk dat een leidinggevende het hier mee eens is.

Balans in verwachtingen

Perceptie lijkt bij werkdruk het meest belangrijke. Je hebt namelijk wat je in realiteit kan en daarnaast wat de verwachtingen zijn. Werkdruk gaat over die verwachtingen en de discrepantie tussen de verwachtingen en de realiteit. Als jij enkel een gezonde werkdruk en passende verwachtingen over jezelf hebt zul je beter presteren dan als je vindt dat je alles perfect en snel moet doen. Dit laatste is niet realistisch en gaat dus alleen maar spanning opleveren. Wat mij betreft is het eerste veel plezieriger en iets om naar toe te werken. Sommigen zijn wel gebaat bij meer spanning dan anderen, dus iedereen zal een balans moeten zoeken tussen hoeveel je verwacht van jezelf ten opzichte van hoeveel je kan.

Kracht van kwetsbaarheid

Ik ben zelf ook met dit proces bezig en merk dat de meeste angsten onterecht zijn en veel gedachten over verwachtingen puur in mezelf zitten. Zelf heb ik het meeste moeite met niet te veel van mezelf verwachten op alle fronten. Er zit echter wel een balans in, want als ik de verwachtingen loslaat word ik naar mijn mening te lui en ben ik niet uitgedaagd. Er bewust mee bezig zijn helpt me in ieder geval wel!

Verder probeer ik zelf steeds vaker aan te geven bij mijn leidinggevende wanneer ik prioritering nodig heb of te veel stress ervaar. Dit is erg lastig om te doen, maar is wel veel minder eng dan ik dacht! Ik ben gaan geloven in de kracht van kwetsbaarheid in dit soort situaties.

Boeddhisme en werkdruk

Concluderend raakt werkdruk veel thema’s waarin het boeddhisme kan helpen of interessante inzichten biedt, bijvoorbeeld als het gaat over verwachtingen van jezelf en anderen, negatieve gedachten, perceptie en gejaagdheid. Boeddhisme kan rust brengen en deze gedachten kunnen erg helpen in je werk. Meditatie en mindfulness kunnen helpen om meer ruimte in je hoofd te maken. Het helpt ook bij je energie, concentratie, creativiteit en je aandacht.

Wat ik zelf probeer te doen

Ik kan hier nog lang over schrijven, maar gezien de lengte van het bericht hou het hier voor nu bij! Wat ik in ieder geval zelf concreet doe en wat mij ook helpt:
– Geloven in mijn intentie dat ik mijn best doe (naar mogelijkheden van de dag) en dat dat genoeg is.
– Mezelf gunnen de spanning er soms af te halen, een rondje te lopen, koffie te drinken en rond te kijken.
– Voelen hoe mijn energie is en hoe ik erbij zit (even terug naar de ademhaling en het lichaam).
– Eerst nee zeggen, en vervolgens kijken of bijvoorbeeld nieuwe taken toch passen.
– Vragen om prioritering als ik denk dat ik te weinig tijd heb voor mijn werkzaamheden of te veel stress ervaar.
– Fouten zijn niet leuk, maar wel nodig om te leren. Ik probeer ze uiteraard te voorkomen, maar ben niet bang om ze te maken.
– Lach, en geef humor en jezelf zijn ook lekker de ruimte!

De Boeddhist

simpelleven_600

Een simpel leven

Onlangs heb ik een boek gelezen van Bruce Lee. Ik ontdekte bij toeval dat Bruce Lee, bekend van vechtsport en films, een boek heeft uitgebracht over zijn filosofie. Ik was erg benieuwd naar het boek en het heeft me positief verrast. Een review van het boek zelf is te vinden in mijn boekenkast. Het thema wat ik hier wil bespreken is ‘gewoon zijn’.

Een quote uit het boek ‘Artist of life’ van Bruce Lee: ‘A person is not living a conceptually or scientifically defined life; for the essential quality of living life lies simply in the living’ .

Gewoon ‘zijn’

Het leven van een simpel leven, het ‘gewoon zijn’, is een terugkerende gedachte uit het boeddhisme of taoïsme. Dit wordt vaak als wijs gezien en het niet gehecht zijn aan spullen. Het is een gedachte die gaat over leven met aandacht, mindful zijn, en geen waarde hechten aan verwachtingen van anderen. Het gaat over de vraag wat rijkdom is: is dit 60 uren per week werken om status te verwerven, veel te verdienen en een luxe leven te leiden? Of is dit juist het leven ondergaan op een onopvallende manier door gewoon te zijn? Er is een grote tegenstrijdigheid te observeren tussen de westerse en oosterse manier van denken.

Het leven begrijpen

In het boeddhisme wordt vaak degene die alles lijdzaam ondergaat gezien als een wijze, omdat deze ‘volkomen ziet’. Hij begrijpt het leven en is niet gehecht aan zijn ego of identiteit. In het westen gaat het vaker over uiterlijk vertoon, status, verwachtingen en hoe we ‘horen’ te leven. Dit kan zijn wat je zelf vindt en of wat je denkt dat anderen vinden.

Meegaan in verwachtingen

Tegenwoordig is te merken aan de groei van spiritualiteit en interesse in boeddhisme dat de cultuur in Nederland is omgeslagen naar te veel geven om ‘oppervlakkige’ zaken zoals (sociale) status, geld, verwachtingen van anderen en aardig gevonden worden. Mensen weten soms niet meer waarom ze meegaan in de verwachtingen van maatschappij. Daarom is het misschien goed de maatschappij en alles wat daarbij hoort af en toe opzij te kunnen zetten en rust te pakken van al deze gedachten. Wanneer heb je genoeg? Wanneer ontwikkel je je snel genoeg? En wanneer ben je tevreden op je werk? Wanneer ben je tevreden over jezelf? Aan welke verwachtingen probeer je te voldoen?

Vandaag heb ik even geen mening. Vandaag denk ik even niet na over hoe ik zou moeten zijn en probeer ik gewoon te zijn. Jij?

‘Denk niet te veel na over wat anderen van je denken
Zij zijn namelijk bezig hetzelfde te bedenken’

De Boeddhist