Wat is boeddhisme?

Boeddhisme gaat over ontwaken en bewust leven in het hier en nu. Het is gebaseerd op Boeddha’s observaties en inzichten. Het is geen religie, maar eerder een uitnodiging om naar binnen te kijken en de wereld om ons heen. Het draait om het zien van de werkelijkheid zoals die is voordat onze gedachten en ideeën in het spel komen. De Boeddha vat zijn leer samen als ‘gewaarzijn’. Dit betekent wakker zijn en in contact staan met wat er van moment tot moment gebeurt.

Het boeddhisme in zuiverste vorm nodigt iedereen uit zelf het leven te onderzoeken door te reflecteren en naar binnen te kijken. Dit heeft verder weinig te maken met boeddha-beelden en oosterse tradities . Het gaat over weten en niet over geloven, hopen of wensen. Het boeddhisme staat daarmee open voor kritiek en, sterker nog, het nodigt iedereen uit tot kritisch onderzoek van de leer. De boodschap is daarmee dat je alles zelf moet onderzoeken en ontdekken.

De boeddha-dharma, of de ‘ leer van de ontwaakte’, spoort aan om je te richten op je eigen ervaring van de Waarheid en niet in de ban te raken van de leer zelf. De Realiteit van het leven is volgens de Boeddha het probleem dat we helemaal geen problemen willen hebben. Vreugde en verdriet, geluk en ongeluk horen bij het leven. De eerste waarheid volgens de boeddha-dharma is onvrede. Dit hoort bij het menselijk leven en is overal om ons heen. De onvrede komt uit onszelf en ontstaat vanuit onze onwetendheid en onze wens de werkelijkheid iets anders te maken. Dit is de tweede waarheid. De derde waarheid is dat we zelf tot inzicht kunnen komen over hoe deze onvrede ontstaat en er een einde aan kunnen maken. De vierde waarheid biedt een methode om tot dit besef te komen. Dit besef wordt nirvana (verlichting) genoemd. De vierde waarheid bestaat uit acht aspecten en wordt het achtvoudige pad genoemd.

Het achtvoudige pad bestaat vervolgens uit het juiste zien, juist denken, juist spreken, juist handelen, juiste levenswijze, juiste aandacht, juiste inspanning en juiste concentratie.

Het achtvoudige pad draait in de eerste plaats om het zien wat ons probleem is. Daarna kunnen we het probleem aan proberen te pakken. Als je ziet en juist denkt, zie je de noodzakelijkheid van bewust leven en de noodzaak om volledig in het moment aanwezig te kunnen zijn. Hieruit volgt dat je bewust spreekt, handelt en leeft, wat wordt gezien als de basis van moraliteit (sila). Het juiste zien en denken heeft betrekking op wijsheid (pañña) en de juiste aandacht, inspanning en concentratie heeft te maken met concentratie (samadhi). Moraliteit wordt gezien als de basis voor het ontwikkelen van concentratie, dat vervolgens weer nodig is voor de ontwikkeling van wijsheid.

De boeddha-dharma probeert concluderend onze ogen te openen voor hetgeen we op dit moment ervaren. Je hoeft niet te zoeken en je hoeft er niet voor af te reizen naar Tibet. Het gaat om wakker worden in het hier en nu!

Meer informatie over het boeddhisme is te vinden in de reviews van boeken over het boeddhisme.